یک متخصص طب خواب با اشاره به وضعیت آمادهباش بدن در شرایط جنگی هشدار داد: چک کردن مداوم اخبار و استفاده از گوشی هوشمند قبل از خواب، مخربترین عامل بیخوابی است و افراد باید از یک ساعت قبل از خواب، گوشی را کنار گذاشته و فعالیتهای آرامبخش را جایگزین کنند.
به گزارش خبرنگار ما، مهسا شجاعی، متخصص مغز و اعصاب و فلوشیپ طب خواب، با اشاره به وضعیت آمادهباش بدن در شرایط جنگی گفت: در زمان بحران، بدن برای مقابله با خطرات احتمالی تمایل دارد در حالت هوشیاری دائمی بماند که این امر منجر به اختلال در خواب عمیق و بروز بیخوابی میشود.
تأثیر استرس جنگی بر ریتم شبانهروزی و کابوسهای شبانه

وی با بیان اینکه استرسهای محیطی باعث تغییر ریتم شبانهروزی بدن میشود، اظهار کرد: ترشح هورمونهای مربوط به اضطراب و ترس از تاریکی شب، مانع از ورود مغز به مرحله خواب عمیق شده و ساعت بیولوژیک بدن را مختل میکند.
این متخصص طب خواب افزود: یکی از مراحل مهم خواب، خواب رؤیا یا مرحله REM است که وظیفه تثبیت حافظه و پردازش هیجانات روزانه را بر عهده دارد. در شرایط بحرانی، این فرایند ممکن است به شکل کابوسهای شبانه بروز کند که باعث بیداری ناگهانی و کاهش کیفیت استراحت فرد میشود.
راهکارهای عملی برای مقابله با بیخوابی در شرایط بحرانی
بهسازی محیط خواب: افراد باید تا حد امکان محیطی ایمن و ساکت را برای خواب انتخاب کنند. جابهجا کردن تختخواب از کنار پنجره، استفاده از پردههای ضخیم برای تاریکی مطلق و حتی استفاده از گوشگیر برای کاهش صدای انفجارها میتواند به ورود به خواب عمیق کمک کند.
پذیرش ترس به جای جنگیدن با آن: فرد باید به خود القا کند که در امنترین نقطه ممکن قرار دارد و در صورت بروز حادثه، در همان لحظه تصمیم مقتضی را خواهد گرفت.
فعالیتهای آرامبخش جایگزین گوشی: مطالعه کتابهای غیرمرتبط با جنگ، گوش دادن به پادکستهای آرام، دوش آب گرم و گفتگو با خانواده درباره خاطرات خوش گذشته، از جمله راهکارهای مؤثر برای ایجاد آرامش پیش از خواب هستند.
عوارض کمخوابی و نقش هورمون کورتیزول
این متخصص طب خواب با تشریح عوارض کمخوابی بر توانمندیهای فردی تصریح کرد: کسی که خواب کافی ندارد، روز بعد با اختلال در تمرکز، توجه، قدرت تصمیمگیری و کندی در واکنشها مواجه میشود. کمخوابی علاوه بر کاهش حافظه و یادگیری، بر خلقوخو نیز اثر گذاشته و میتواند فرد را پرخاشگر یا افسرده کند.
وی با اشاره به نقش هورمون کورتیزول در اختلال خواب گفت: در شرایط استرسزا، پاسخ جنگ یا گریز در بدن فعال شده و سطح کورتیزول بالا میرود. این هورمون که باید در زمان بیداری به اوج برسد، در افراد مضطرب هنگام خواب بالا میماند و مانع از استراحت عمیق میشود.
توصیههای فعالیت بدنی و زمان مناسب ورزش
این متخصص طب خواب در خصوص فعالیت بدنی توصیه کرد: ورزشهای سنگین و قدرتی به هیچ وجه قبل از خواب توصیه نمیشوند و باید چند ساعت با زمان خواب فاصله داشته باشند. پیادهروی، به ویژه در ساعات صبح و تماس با نور خورشید، به تنظیم ساعت درونی بدن و بهبود کیفیت خواب شبانه کمک شایانی میکند.
اگر نیمهشب بیدار شدید چه کنید؟
شجاعی با تأکید بر رعایت بهداشت خواب گفت: اگر کسی نیمهشب از خواب بیدار شد و نتوانست دوباره بخوابد، نباید بیش از حد در تخت بماند. ماندن در رختخواب و فکر کردن به استرسها میتواند تبدیل به یک عادت مخرب شود. در چنین شرایطی بهتر است فرد از تخت خارج شده و به فعالیتهای آرامبخش مثل مطالعه کتاب یا گوش دادن به پادکست بپردازد و تنها زمانی که دوباره احساس خوابآلودگی کرد، به رختخواب بازگردد. تأکید میشود که در این زمان به هیچ وجه سراغ گوشی و اخبار نرود.
افرادی که سابقه اختلالات اضطرابی دارند، در این شرایط مستعدتر هستند و باید با دقت بیشتری پروتکلهای بهداشت خواب را رعایت کنند تا از آسیبهای جدیتر به سیستم عصبی جلوگیری شود. در صورت بروز کابوسهای مکرر شدید که فرد از ترس دیدن دوباره آنها از خوابیدن امتناع میکند، حتماً نیاز به پیگیریهای درمانی، مشاوره و حتی دارودرمانی زیر نظر متخصص وجود دارد.

مهدی رضایی
او فارغالتحصیل رشته مهندسی نرمافزار است و فعالیت حرفهای خود را در عرصه رسانه از سال ۱۳۹۷ به عنوان نویسنده در یک وبلاگ تخصصی فناوری آغاز کرده است. وی پس از کسب تجربه، به خبرگزاریهای معتبر پیوست و در حال حاضر، خبرنگار حوزه نرمافزار و هوش مصنوعی در یک مجله تکنولوژی برجسته است.


