نتایج پژوهشهای جدید نشان میدهد حدود یکپنجم نوجوانان و جوانان ۱۲ تا ۲۱ ساله در هنگام مواجهه با اضطراب، ناراحتی یا فشارهای روحی به سراغ چتباتهای هوش مصنوعی مانند چتجیپیتی و متا میروند و این ابزارها را به عنوان «پناهگاه عاطفی» خود میبینند. کارشناسان سلامت روان هشدار میدهند که این فناوریها هنوز برای مشاوره تخصصی در بحرانهایی مانند افکار خودکشی طراحی نشدهاند و اتکای بیش از حد به آنها میتواند وضعیت روحی نوجوانان را پیچیدهتر کند. کمبود دسترسی به خدمات رواندرمانی مقرونبهصرفه و هزینههای بالای درمان، عامل اصلی این گرایش رو به رشد است.
آمار نگرانکننده: هوش مصنوعی جای مشاوران خانواده را گرفته است
بر اساس نظرسنجی منتشرشده، میلیونها نوجوان در ایالات متحده به طور منظم از چتباتهای هوش مصنوعی برای صحبت درباره احساسات خود استفاده میکنند و بخش قابل توجهی از این تجارب را حتی با نزدیکترین افراد خانواده خود نیز در میان نمیگذارند. این در حالی است که مشکلاتی مانند افسردگی، اضطراب و احساس ناامیدی در میان جوانان به سطح هشداردهندهای رسیده و خودکشی به یکی از عوامل اصلی مرگومیر در این گروه سنی تبدیل شده است. با وجود افزایش نیاز به خدمات سلامت روان، موانعی مانند هزینههای بالا، کمبود متخصصان و محدودیتهای جغرافیایی، دسترسی به درمان حرفهای را دشوار کرده است. در چنین خلأیی، چتباتهای رایگان و همیشه در دسترس به عنوان گزینهای فریبنده ظاهر شدهاند.
دو خطر جدی استفاده نوجوانان از هوش مصنوعی به عنوان مشاور عاطفی
- ناتوانی در تشخیص و مدیریت بحرانهای روانی: پژوهشگران در ارزیابی چندین مدل هوش مصنوعی دریافتند که این ابزارها در موقعیتهای حساس (مانند موارد مرتبط با افکار خودکشی) اغلب نمیتوانند راهنمایی استاندارد و ایمن ارائه دهند. در موارد جنجالی، خانوادهها پس از مرگ فرزندان خود متوجه شدهاند که آنها پیش از اقدام به خودکشی، گفتگوهای طولانی با چتباتها داشتهاند؛ موضوعی که نشاندهنده نبود آمادگی لازم در این سامانهها برای مواجهه با کاربران آسیبپذیر است.
- جایگزینی ارتباطات انسانی و تضعیف مهارتهای اجتماعی: استفاده بیرویه از هوش مصنوعی به عنوان تکیهگاه عاطفی، نوجوانان را از یادگیری مهارتهای مواجهه با مشکلات در تعامل با انسانهای واقعی محروم میکند. وابستگی به پاسخهای فوری و بدون قضاوت ماشین، میتواند توانایی آنها را برای ایجاد روابط عمیق و حل تعارضات در زندگی واقعی تضعیف کند.
کارشناسان تأکید میکنند که هوش مصنوعی هرگز نمیتواند جایگزین روانشناس یا روانپزشک حرفهای شود. این ابزارها برای مشاوره عاطفی طراحی نشدهاند و استفاده از آنها در این زمینه باید محدود به مطالعات علمی و دانشگاهی باشد. دولتها و نهادهای مرتبط باید با افزایش سرمایهگذاری در خدمات سلامت روان رایگان یا کمهزینه، خطوط مشاوره تلفنی ۲۴ ساعته و آموزش مهارتهای مقابله با استرس در مدارس، به جای واگذاری نسل جوان به الگوریتمهای ناقص، راهکارهای مؤثر انسانی ارائه دهند. در غیر این صورت، «پناهگاه عاطفی» هوش مصنوعی میتواند به دامی خطرناک برای آسیبپذیرترین قشر جامعه تبدیل شود.
مهدی رضایی
او فارغالتحصیل رشته مهندسی نرمافزار است و فعالیت حرفهای خود را در عرصه رسانه از سال ۱۳۹۷ به عنوان نویسنده در یک وبلاگ تخصصی فناوری آغاز کرده است. وی پس از کسب تجربه، به خبرگزاریهای معتبر پیوست و در حال حاضر، خبرنگار حوزه نرمافزار و هوش مصنوعی در یک مجله تکنولوژی برجسته است.
مطالب پیشنهادی :
“گوگل پیکسل 9 در مقابل پیکسل 8: آیا ارتقا ارزش دارد؟”
سامسونگ فناوری خانه هوشمند و هوش مصنوعی خود را به لوازم خانگی جدید گسترش میدهد
## iPhone 16 در مقابل iPhone 16 Plus در مقابل iPhone 16 Pro در مقابل iPhone 16 Pro Max: مقایسه نهایی
آیفون 16 در مقابل آیفون 16 پلاس در مقابل آیفون 16 پرو در مقابل آیفون 16 پرو مکس: مقایسه نهایی